Matnni qayta ifodalash uchun prompt: ma’noni saqlab, uslubni o‘zgartirish

Qayta ifodalash kerak bo‘ladigan holatlar turlicha: texnik matnni mijozga tushunarli qilish, rasmiy xatni Telegram post qilish, bir e’lonni turli kanallar uchun moslash. «Boshqacha yoz» degan prompt odatda natija bermaydi — model shunchaki so‘zlarni almashtiradi. Nima o‘zgarishi va nima saqlanishi kerakligini aniq aytish kerak.

Nima saqlanadi, nima o‘zgaradi

Har bir promptda ikki ro‘yxat bo‘lsin:

• Saqlanadi: asosiy fikr, faktlar, raqamlar, nomlar, shartlar
• O‘zgaradi: uslub, uzunlik, so‘z boyligi, tuzilma, murojaat shakli

Asosiy shablon

«Quyidagi matnni qayta ifodala. Saqla: barcha faktlar, raqamlar, nomlar va shartlar. O‘zgartir: [nima]. Yangi auditoriya: [kim]. Format: [post, xat, e’lon]. Hajm: [qancha]. Yangi ma’lumot qo‘shma. Matn: [...]»

Vaziyatlar bo‘yicha promptlar

Soddalashtirish. «Bu texnik yo‘riqnomani maxsus bilimi yo‘q mijoz uchun qayta yoz. Atamalarni oddiy so‘zlar bilan almashtir yoki qavssiz tushuntir. Jumlalar qisqa bo‘lsin.»

Rasmiylashtirish. «Bu og‘zaki yozilgan xabarni hamkor kompaniyaga yuboriladigan rasmiy xatga aylantir. «Siz» murojaati, xushmuomala ohang, aniq so‘rov.»

Jonlantirish. «Bu quruq e’lonni Instagram post uslubida qayta yoz. Birinchi jumla e’tiborni tortsin, lekin bo‘rttirma va va’da qo‘shma.»

Qisqartirish. «Bu matnni ma’nosini yo‘qotmasdan uchdan bir hajmga keltir. Avval asosiy fikrlarni ro‘yxat qil, keyin ulardan qisqa matn tuz.»

Kanalga moslash. «Bu maqoladan Telegram kanal uchun qisqa post, SMS uchun bir jumla va email uchun mavzu qatori yasa.»

Ohangni yumshatish. «Bu mijozga javob juda keskin eshitiladi. Mazmunni saqlab, xushmuomalaroq va tushunarliroq qilib yoz.»

Ma’no o‘zgarmaganini tekshirish

Qayta ifodalashda eng katta xavf — ma’no siljishi. Model «yaxshilab» shartni yumshatishi, cheklovni olib tashlashi yoki va’da qo‘shishi mumkin. Tekshirish uchun alohida prompt:

«Asl matn va yangi matnni solishtir. Ma’no, faktlar yoki shartlar o‘zgargan joylarni ro‘yxat qil. Yangi matnda asl matnda bo‘lmagan da’volar bormi?»

Shartnoma, narx shartlari, tibbiy va huquqiy matnlarda buni albatta qiling.

O‘zbek tilida

O‘zbekcha matnni qayta ifodalashda model ruscha qolip va kalkalarni qo‘shishi mumkin. Promptga qo‘shing: «Tabiiy o‘zbek adabiy tilida, lotin yozuvida, ruscha kalkalarsiz.» Natijani ovoz chiqarib o‘qing.

Plagiat masalasi

Boshqa muallifning matnini «qayta ifodalab» o‘zingizniki qilib nashr etish — mualliflik huquqi va etikaga zid. Qayta ifodalash o‘z matnlaringiz yoki ruxsat berilgan materiallar uchun. Boshqa manbadan foydalansangiz, uni ko‘rsating va o‘z fikringizni qo‘shing.

Tipik xatolar

• «Boshqacha yoz» — nima o‘zgarishi aytilmagan
• Faktlar saqlanishi talab qilinmagan
• Natija asl matn bilan solishtirilmagan
• Bir nechta maqsad bitta promptda: «qisqaroq, rasmiyroq va qiziqroq»

Bir nechta variant

Bir variantda to‘xtamang: «Uchta variant ber: biri qisqa, biri rasmiy, biri do‘stona.» Variantlarni solishtirish to‘g‘ri ohangni topishni tezlashtiradi.