Brauzer uchun ChatGPT kengaytmalari: ishda qaysilari foydali va qanday xavf bor

Brauzer kengaytmalari ChatGPT’ni ish jarayoniga yaqinlashtiradi: sahifani tark etmasdan matnni qisqartirish, xatga javob yozish, videoni xulosa qilish. Lekin kengaytmalar — brauzerga eng ko‘p kirish huquqiga ega dasturlar. Noto‘g‘ri tanlangan kengaytma parollar, yozishmalar va ish ma’lumotlarini o‘g‘irlashi mumkin.

Rasmiy va norasmiy

OpenAI’ning rasmiy vositalari. OpenAI ChatGPT’ni brauzerga olib kirish uchun o‘z mahsulotlarini taqdim etadi — masalan, ChatGPT qidiruvini standart qidiruv tizimi qiladigan kengaytma va ChatGPT o‘rnatilgan alohida brauzer. Rasmiy vositalar OpenAI saytida e’lon qilinadi va nashr qiluvchi sifatida OpenAI ko‘rsatiladi.

Uchinchi tomon kengaytmalari. Boshqa kompaniyalar va dasturchilar tomonidan yaratilgan. Ba’zilari foydali va ishonchli, ba’zilari esa ma’lumot yig‘ish uchun yaratilgan. Ko‘plari nomida «ChatGPT» so‘zini ishlatadi, lekin OpenAI bilan aloqasi yo‘q.

Foydali kengaytmalar turlari

• Sahifani xulosa qilish. Uzun maqola yoki hisobotning qisqa mazmuni
• Yozish yordamchisi. Pochta, ijtimoiy tarmoqlar va formalarda matnni yaxshilash
• Video xulosasi. YouTube video transkripti va qisqacha mazmuni
• Tarjima. Belgilangan matnni tarjima qilish
• So‘rovlar kutubxonasi. Tez-tez ishlatiladigan so‘rovlarni saqlash
• Yon panel. Har qanday sahifada ChatGPT bilan suhbat

Ko‘p funksiyalar brauzerlarning o‘zida ham paydo bo‘lmoqda: Chrome’da Gemini, Edge’da Copilot. Ehtimol, sizga alohida kengaytma kerak emas.

Asosiy xavf: ruxsatlar

O‘rnatishda kengaytma ruxsat so‘raydi. Xavfli belgilar:

• «Barcha saytlardagi ma’lumotlarni o‘qish va o‘zgartirish». Kengaytma bank, pochta va ish tizimlaridagi hamma narsani ko‘radi
• Buferdagi ma’lumotlarga kirish
• Yuklab olishlarni boshqarish
• Tarixni o‘qish

Ba’zi funksiyalar uchun bunday ruxsatlar texnik zarur, lekin bu ishonch masalasini yanada muhim qiladi.

Ma’lum muammolar

Kengaytmalar do‘konlarida vaqti-vaqti bilan zararli kengaytmalar topiladi va o‘chiriladi. Odatiy sxemalar:

• Mashhur SI vositasi nomi va logotipidan foydalanish
• Foydalanuvchi ChatGPT bilan suhbatlarini yoki akkaunt sessiyasini o‘g‘irlash
• Ijtimoiy tarmoq akkauntlarini o‘g‘irlash
• Yangilanish orqali yaxshi kengaytmaga zararli kod qo‘shilishi — kengaytma sotilganda

Xavfsiz tanlash

1. Nashr qiluvchini tekshiring. Kim yaratgan, rasmiy sayti bormi
2. Foydalanuvchilar soni va sharhlar. Juda yangi va noma’lum kengaytmalardan ehtiyot bo‘ling
3. Ruxsatlar. Funksiyaga keragidan ortiq ruxsat so‘raydimi
4. Maxfiylik siyosati. Ma’lumotlar qayerga yuboriladi
5. API kalitini so‘rasa. Kalitingiz kengaytma serverlariga yuboriladimi
6. Minimalizm. Faqat haqiqatan kerakli kengaytmalar

Kompaniyada

• Ish kompyuterlarida kengaytmalar ro‘yxatini cheklash — IT boshqaruvi orqali
• Ruxsat etilgan kengaytmalar ro‘yxati
• Moliya va HR xodimlari uchun alohida qat’iy qoidalar
• Ishdan bo‘shagan xodim akkauntlari va sessiyalarini yopish

Muntazam tekshiruv

Har bir necha oyda brauzer kengaytmalarini ko‘rib chiqing:

• Ishlatilmaydiganlarini o‘chiring
• Ruxsatlari o‘zgarganlarini tekshiring
• Nashr qiluvchi o‘zgargan bo‘lsa — ehtiyot bo‘ling

Muqobil yo‘l

Ko‘p hollarda kengaytma o‘rniga ChatGPT’ning rasmiy ilovasi yoki saytini alohida oynada ochib, matnni ko‘chirib qo‘yish yetarli. Bu biroz sekinroq, lekin brauzeringizdagi barcha ma’lumotlar xavfsiz qoladi.